“De invoering van de Vertrouwensketen heeft een enorm effect gehad. Op de deelnemende containerterminals treffen wij niet of nauwelijks nog uithalers aan,” zo constateert de Regiodirecteur Douane Rotterdam Haven, Peter van Buijtenen. Het betekent niet dat drugssmokkel daarmee is gestopt. Smokkelaars zoeken voortdurend nieuwe wegen. “Daarom is het zo belangrijk dat ook de resterende rederijen, cargadoors en terminals in Rotterdam aansluiten op de Vertrouwensketen. Het laatste wat je wilt, is dat de veiligheid van je medewerkers in het geding komt.”
Voor Van Buijtenen is het een optelsom van hogere hekken, meer cameratoezicht, strengere toegangscontroles en niet in de laatste plaats het zonder pincode veilig vrijstellen van importcontainers via de Vertrouwensketen. Samen zorgen deze maatregelen dat op de deepsea-terminals op de Maasvlakte vrijwel geen uithalers meer worden aangetroffen. De rip-on/rip-off methode waarbij drugs worden bijgeplaatst in containers komt daar nagenoeg niet meer voor. De risico’s zijn daarmee niet weg. Smokkelmethodes veranderen continu. “Zodra routes worden dichtgezet, kijken smokkelaars weer verder.” Voor de douanevoorman reden om te benadrukken hoe belangrijk brede deelname aan de Vertrouwensketen is: “Bedrijven in de haven moeten voorkomen dat ze het laagste punt worden, waar de weerstand het minste en smokkelen dus het makkelijkst is.”
‘Het laatste wat je als bedrijf wilt, is dat de veiligheid
van je medewerkers in het geding komt’
Maak kans op misbruik zo klein mogelijk
“Wij weten dat routes verschuiven,” zo vervolgt Van Buijtenen. “Vanuit Latijns-Amerika reizen drugs eerst naar West-Afrika en komen vandaaruit – eventueel via Spanje en Portugal – onze kant op.” Tot nu toe leiden deze routes nog niet tot veel drugvangsten, maar afwachten is in zijn ogen het slechtste wat bedrijven kunnen doen. Rotterdam is immers via tal van lijndiensten verbonden met Zuid-Europa en West-Afrika. De uithaalproblematiek kan zomaar terugkomen, inclusief de bijkomende effecten van het bedreigen en corrumperen van medewerkers. “Dat laatste is denk ik ook bij de terminals en rederijen die al meedoen in de Vertrouwensketen een belangrijk omslagpunt geweest. Op het moment dat het eigen personeel werd bedreigd, ging men rechtop zitten.” Laat het niet gebeuren, zo is Van Buijtenens boodschap. “Het dak kun je het beste repareren als de zon schijnt. Organiseer je proces dusdanig dat de kans op misbruik zo klein mogelijk is en blijft.”
Ook Douane scherpt processen aan
De Douane werkt ook zelf voortdurend aan het verbeteren van processen. De risicoanalyses die aan de basis staan van douanecontroles, worden continu tegen het licht gehouden. Een specifieke maatregel in voorbereiding is het verkorten van de aanzegtermijn van douanecontroles. Door de tijd tussen het aanzeggen – nu 72 uur voor de aankomst van een schip – en de daadwerkelijke controle in te korten, hebben criminelen minder gelegenheid voor een uithaalactie. Over de wijze en het moment van invoering is de Douane nog met het bedrijfsleven in overleg. Van Buijtenen: “Momenteel loopt samen met partners ook een onderzoek naar de optimalisatie van het scanproces.” Het meer en sneller kunnen scannen van containers is daarbij het uitgangspunt. Dat is niet alleen een overheidswens. “Ik merk bij marktpartijen dat zij graag willen dat hun lading veilig is. Zo zijn wij bijvoorbeeld in gesprek met een bedrijf dat vanwege zijn handel met risicolanden het liefst alle binnenkomende containers gescand wil hebben. De behoefte aan veiligheid in de keten is er. Samen met andere maatregelen is de Vertrouwensketen daar onlosmakelijk onderdeel van.”
